از کجا بفهمیم گوشیمان هک شده؟ ۱2 نشانه که نباید نادیده بگیرید
هک شدن گوشی همیشه با یک نشانه مشخص همراه نیست. علائمی مثل خالی شدن سریع باتری، داغ شدن، کند شدن گوشی، مصرف غیرعادی اینترنت، نمایش تبلیغات عجیب، وجود برنامههای ناشناس و ورودهای غیرمجاز به حسابها میتوانند زنگ خطر باشند، اما هرکدام بهتنهایی الزاماً به معنی هک شدن نیستند. اگر به هک شدن گوشی مشکوک هستید، ابتدا برنامههای ناشناس را حذف کنید، سیستمعامل و اپلیکیشنها را بهروز کنید، حسابهای کاربری و دستگاههای متصل را بررسی کنید، رمزهای عبور را تغییر دهید و احراز هویت دومرحلهای را فعال کنید. در صورت ادامه مشکل نیز میتوان گوشی را پس از تهیه نسخه پشتیبان به تنظیمات کارخانه بازگرداند.
چگونه بفهمیم گوشی هک شده است؟ ۱۲ نشانه مهم و راههای جلوگیری از هک موبایل
امروزه گوشی هوشمند فقط وسیلهای برای تماس و ارسال پیام نیست؛ عکسها، اطلاعات بانکی، رمزهای عبور، حسابهای شبکههای اجتماعی و بسیاری از اطلاعات شخصی ما روی آن قرار دارد.
به همین دلیل، هک شدن یا آلوده شدن گوشی به بدافزار میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
اما از کجا بفهمیم گوشی هک شده است؟ آیا داغ شدن گوشی یا خالی شدن سریع باتری به معنی هک شدن است؟
در این مطلب، مهمترین نشانههایی را که میتوانند به وجود بدافزار یا دسترسی غیرمجاز اشاره کنند بررسی میکنیم و در ادامه میگوییم اگر به هک شدن گوشی مشکوک شدید، چه کارهایی باید انجام دهید.
آیا هر مشکل گوشی نشانه هک شدن است؟
خیر. کند شدن گوشی، مصرف زیاد باتری، داغ شدن دستگاه یا حتی باز شدن ناگهانی بعضی برنامهها لزوماً به معنی هک شدن نیست.
این مشکلات میتوانند به دلایل مختلفی مانند قدیمی بودن سیستمعامل، کمبود فضای ذخیرهسازی، اجرای برنامههای سنگین یا وجود یک اپلیکیشن مشکلدار ایجاد شوند.
با این حال، اگر چند نشانه غیرعادی بهصورت همزمان ظاهر شوند، بهتر است امنیت گوشی و حسابهای کاربری خود را بررسی کنید.
گوگل نیز مواردی مانند تبلیغات مزاحم، کندی غیرعادی، کاهش فضای ذخیرهسازی و رفتار غیرطبیعی دستگاه را از نشانههای احتمالی وجود نرمافزار ناامن میداند.
۱۲ نشانه که میتواند نشاندهنده هک یا بدافزار باشد
۱. گوشی بدون دلیل کند شده است
اگر گوشی شما ناگهان بسیار کند شده، برنامهها دیر باز میشوند یا دستگاه مرتب هنگ میکند، یکی از احتمالات وجود یک برنامه مخرب یا ناامن است.
البته ابتدا باید فضای ذخیرهسازی، برنامههای فعال و وضعیت بهروزرسانی سیستمعامل را بررسی کنید؛ زیرا کندی بهتنهایی دلیل کافی برای هک شدن نیست.
۲. باتری سریعتر از گذشته خالی میشود
فعالیت مداوم یک برنامه در پسزمینه میتواند مصرف باتری را افزایش دهد.
اگر بدون تغییر در نحوه استفاده از گوشی، مصرف باتری ناگهان زیاد شده است، برنامههای نصبشده و میزان مصرف باتری آنها را بررسی کنید.
این مورد نیز بهتنهایی اثبات نمیکند که گوشی هک شده است.
۳. گوشی بدون استفاده داغ میشود
اگر گوشی زمانی که از آن استفاده نمیکنید بیش از حد گرم میشود، ممکن است یک برنامه در پسزمینه فعالیت زیادی داشته باشد.
در کنار این نشانه، مصرف غیرعادی اینترنت یا باتری و وجود برنامههای ناشناس اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۴. تبلیغات و پنجرههای عجیب ظاهر میشوند
نمایش مداوم تبلیغات پاپآپ، باز شدن صفحات ناشناس یا نمایش پیامهای جعلی درباره ویروسی بودن گوشی میتواند نشانه وجود نرمافزار ناامن باشد.
گوگل نیز تبلیغات پاپآپ مداوم و پیامهای غیرعادی درباره ویروس را از نشانههای احتمالی بدافزار معرفی میکند.
نکته: هر پیامی با مضمون «گوشی شما هک شده است» یا «گوشی شما ویروس دارد» واقعی نیست. بعضی از این پیامها خودشان بخشی از یک روش کلاهبرداری هستند.
۵. برنامهای را میبینید که خودتان نصب نکردهاید
فهرست برنامههای نصبشده گوشی را بررسی کنید.
اگر اپلیکیشنی را میبینید که نامش برایتان ناآشناست و مطمئن هستید آن را نصب نکردهاید، موضوع را جدی بگیرید.
البته بعضی برنامهها همراه سیستمعامل یا رابط کاربری گوشی نصب شدهاند و حذف آنها همیشه امکانپذیر نیست.
۶. مصرف اینترنت ناگهان افزایش پیدا کرده است
برخی برنامههای مخرب ممکن است در پسزمینه با اینترنت ارتباط برقرار کنند.
بنابراین اگر مصرف اینترنت موبایل یا Wi-Fi بدون دلیل مشخص افزایش پیدا کرده، بررسی برنامههایی که بیشترین داده را مصرف میکنند میتواند مفید باشد.
۷. تنظیمات گوشی بدون اطلاع شما تغییر کرده است
تغییر غیرمنتظره تنظیمات، نصب شدن برنامههای ناشناس یا تغییر بعضی مجوزها میتواند نشانهای باشد که باید بیشتر بررسی شود.
اگر شخص دیگری قبلاً به گوشی شما دسترسی فیزیکی داشته، این احتمال اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۸. پیام یا تماسهایی از طرف شما ارسال شده که خودتان انجام ندادهاید
اگر دوستانتان میگویند از شماره یا حساب شما پیامهای عجیب دریافت کردهاند، حسابهای کاربری و برنامههای پیامرسان خود را بررسی کنید.
گاهی مشکل از هک شدن خود گوشی نیست و ممکن است فقط یکی از حسابهای شما در اختیار فرد دیگری قرار گرفته باشد.
FTC نیز پیامها یا ایمیلهایی که بدون اطلاع شما از حسابتان ارسال شدهاند را یکی از نشانههای احتمالی دسترسی غیرمجاز به حساب میداند.
۹. ورودهای ناشناس به حسابهای شما مشاهده میشود
اگر در حساب گوگل، شبکههای اجتماعی یا سرویسهای دیگر، ورود از دستگاه یا مکان ناشناس مشاهده کردید، موضوع را جدی بگیرید.
در چنین شرایطی، لزوماً گوشی هک نشده است؛ ممکن است رمز عبور حساب شما لو رفته باشد.
گوگل توصیه میکند در صورت مشاهده فعالیت مشکوک، دستگاههای ناشناس متصل به حساب و تنظیمات امنیتی مانند شماره بازیابی را بررسی کنید.
۱۰. رمز عبور یا اطلاعات حساب بدون اطلاع شما تغییر کرده است
اگر پیام تغییر رمز عبور، ایمیل بازیابی یا شماره تلفن دریافت کردید، در حالی که خودتان چنین تغییری ایجاد نکردهاید، احتمال دسترسی غیرمجاز به حساب وجود دارد.
در این حالت، اولویت با ایمن کردن حساب است، نه فقط بررسی خود گوشی.
۱۱. مرورگر رفتار غیرعادی دارد
تغییر خودکار صفحه اصلی مرورگر، باز شدن تبهای ناشناس، نمایش تبلیغات مداوم یا انتقال شما به سایتهایی که قصد بازدید از آنها را نداشتهاید میتواند از نشانههای نرمافزار ناامن باشد.
۱۲. فرد دیگری اطلاعاتی از گوشی شما میداند که نباید بداند
این مورد اهمیت ویژهای دارد.
اگر شخصی بدون دسترسی معمول به گوشی شما از موقعیت مکانی، پیامها، جستوجوها یا مکالمات خصوصیتان اطلاعات دقیقی دارد، احتمال نصب نرمافزارهای جاسوسی یا دسترسی به حسابهای شما وجود دارد.
نرمافزارهای جاسوسی میتوانند در برخی شرایط اطلاعاتی مانند موقعیت مکانی، پیامها، تماسها و فعالیتهای آنلاین را در اختیار فرد دیگری قرار دهند.
چگونه بفهمیم گوشی اندروید بدافزار دارد؟
اگر از گوشی اندرویدی استفاده میکنید، ابتدا برنامههای ناشناس را بررسی و برنامههایی را که به آنها اعتماد ندارید حذف کنید.
همچنین میتوانید از Google Play Protect استفاده کنید. این قابلیت برنامهها را برای رفتارهای مخرب بررسی میکند و در صورت شناسایی بعضی برنامههای خطرناک میتواند به شما هشدار دهد یا آنها را غیرفعال یا حذف کند.
سیستمعامل و برنامههای گوشی را نیز به آخرین نسخه بهروزرسانی کنید؛ بهروزرسانیها معمولاً شامل اصلاحات امنیتی هستند.
اگر فکر میکنیم گوشی هک شده، چه کار کنیم؟
اگر چند نشانه مشکوک را همزمان مشاهده کردید، این مراحل را انجام دهید:
۱. برنامههای ناشناس را بررسی کنید
فهرست برنامههای نصبشده را باز کنید و برنامههایی را که نمیشناسید بررسی کنید.
۲. سیستمعامل را بهروزرسانی کنید
آپدیتهای امنیتی را به تعویق نیندازید. بهروزرسانی سیستمعامل و برنامهها یکی از اقدامات مهم برای کاهش خطرات امنیتی است.
۳. حسابهای مهم خود را بررسی کنید
ورودهای اخیر، دستگاههای متصل و تنظیمات امنیتی حسابهای مهم مانند گوگل و شبکههای اجتماعی را بررسی کنید.
۴. رمزهای عبور را تغییر دهید
اگر احتمال میدهید رمز یکی از حسابها لو رفته است، آن را با یک رمز قوی و منحصربهفرد عوض کنید.
اگر همان رمز را در سرویسهای دیگری نیز استفاده کردهاید، رمز آن حسابها را هم تغییر دهید.
۵. احراز هویت دومرحلهای را فعال کنید
فعال کردن احراز هویت دومرحلهای یا 2FA یک لایه امنیتی اضافی ایجاد میکند و باعث میشود داشتن رمز عبور بهتنهایی برای ورود کافی نباشد.
۶. در صورت ادامه مشکل، گوشی را ریست کنید
اگر بعد از حذف برنامههای مشکوک و انجام بهروزرسانیها همچنان نشانههای بدافزار وجود دارد، ممکن است بازنشانی کارخانهای لازم باشد.
گوگل نیز در صورت باقی ماندن نشانههای بدافزار، ریست دستگاه یا دریافت کمک از سازنده گوشی را پیشنهاد میکند.
قبل از ریست، از اطلاعات مهم خود نسخه پشتیبان تهیه کنید.
چگونه از هک شدن گوشی جلوگیری کنیم؟
برای کاهش احتمال هک یا آلوده شدن گوشی:
- سیستمعامل و برنامهها را بهروز نگه دارید.
- برنامهها را از منابع معتبر نصب کنید.
- روی لینکهای مشکوک کلیک نکنید.
- برای گوشی رمز عبور یا PIN قوی قرار دهید.
- برای حسابهای مهم احراز هویت دومرحلهای را فعال کنید.
- مجوزهای حساس برنامهها را بررسی کنید.
- برنامههایی را که دیگر استفاده نمیکنید حذف کنید.
- از رمز عبور یکسان برای چند حساب استفاده نکنید.
- به پیامها و هشدارهای امنیتی جعلی توجه نکنید.
FTC نیز استفاده از قفل صفحه، بهروزرسانی نرمافزار، پشتیبانگیری منظم و فعال کردن قابلیتهای امنیتی گوشی را از اقدامات مهم برای محافظت از اطلاعات موبایل میداند.
جمعبندی
هک شدن گوشی همیشه با یک علامت واضح مشخص نمیشود. کند شدن دستگاه، خالی شدن سریع باتری یا داغ شدن گوشی میتوانند دلایل کاملاً عادی داشته باشند و بهتنهایی نشانه هک نیستند.
اما اگر چند رفتار غیرعادی مانند وجود برنامه ناشناس، تبلیغات مزاحم، مصرف غیرعادی اینترنت، تغییر تنظیمات، پیامهای ارسالشده بدون اطلاع شما یا ورودهای ناشناس به حسابها را مشاهده کردید، بهتر است امنیت گوشی و حسابهای خود را بررسی کنید.
مهمتر از همه، اگر متوجه شدید یک حساب کاربری شما واقعاً مورد دسترسی غیرمجاز قرار گرفته، فقط به گوشی اکتفا نکنید؛ رمز عبور را تغییر دهید، نشستهای ناشناس را ببندید و احراز هویت دومرحلهای را فعال کنید.
